ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η μελέτη των επτά χωρών, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 80, έδειξε, πέραν πάσης αμφισβητήσεως, ότι η μεσογειακού τύπου δίαιτα, πλούσια σε λαχανικά και φρούτα, όσπρια, δημητριακά, μικρές ποσότητες κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων και έχουν σαν μοναδική πρακτική πηγή προσλήψεως λίπους το ελαιόλαδο, αποτελεί ένα ουσιαστικό στοιχείο υγείας και μακροζωίας.

Η μελέτη αυτή βρίσκει την κυριότερη εφαρμογή της στην Κρήτη, όπου η θνητότης από καρδιοπάθειες είναι 4 έως 5 φορές μικρότερη από ότι σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Μεσογείου, ή ακόμα και του κόσμου. Η αρχική αυτή καταγραφή μελετών έστρεψε την προσοχή του κόσμου στα διαφορετικά συστατικά της Μεσογειακού τύπου δίαιτας.

Ήδη, 15 χρόνια μετά από την παρουσίαση του βιβλίου του Ancel Keys για τη Μεσογειακή δίαιτα, μία ομάδα ερευνητών από την Αμερική και την Ελλάδα αναδεικνύουν την διαιτητική πυραμίδα της Μεσογείου σαν ένα πολιτισμικό μοντέλο υγιεινής διατροφής. Η διαιτητική αυτή πυραμίδα βασίζεται στην Κρητική δίαιτα της δεκαετίας του 60, και σε πολύ μικρότερο βαθμό στη δίαιτα της υπολοίπου Ελλάδος και της Νοτίου Ιταλίας. Στην πυραμίδα αυτή εμφανίζεται μια πληθώρα φυτικών τροφών (λαχανικά, ψωμιά, άλλα δημητριακά, πατάτες, σπόροι, καρύδια, φρέσκα φρούτα σαν καθημερινό επιδόρπιο) και γαλακτοκομικών προϊόντων, κυρίως υπό τη μορφή τυριού και γιαουρτιού.

Η κατανάλωση πουλερικών και ψαριών είναι σχετικά μικρή, ενώ προτείνει την περιορισμένη κατανάλωση αυγών (0-4 ανά εβδομάδα). Τέλος εισηγείται την κατανάλωση μικρών ποσοτήτων κόκκινου κρέατος. Το κρασί περιέχεται σε μέτριες ποσότητες, καταναλούμενο κυρίως με τα γεύματα. Σ' αυτή τη δίαιτα, το ελαιόλαδο είναι η πρωταρχική πηγή λίπους. Ο τύπος αυτής της δίαιτας προσδίδει 7-8% της ενέργειας από κορεσμένα λίπη, ενώ το υπόλοιπο μέχρι το 25-35% προέρχεται από μονοακόρεστα λίπη και κυρίως από ελαιόλαδο.

Παρά ταύτα, διάφορες μελέτες έχουν δει το φως της δημοσιότητας τελευταία, οι οποίες δείχνουν ότι, ακόμα και σε περιοχές της Μεσογείου, ανάλογα με τις ηλικίες, το διαιτητικό  αυτό πρότυπο της Μεσογειακής δίαιτας αρχίζει να αλλάζει. Έτσι, μια πολύ πρόσφατη μελέτη από την Ισπανία δείχνει ότι, μολονότι σε γεωγραφικές περιοχές προσκείμενες στη Μεσόγειο, το ελαιόλαδο αποτελεί το 78% της κατανάλωσης λίπους, μεταξύ των νέων έχει ήδη εγκατασταθεί μια δίαιτα τυπική ταχυφαγείων ή μπαρ (bar culture και fast food pattern).

Παράλληλα, μια δεύτερη μελέτη από την ίδια χώρα δείχνει ότι η κατανάλωση ελαιόλαδου ακόμα και στις Νότιες περιοχές της χώρας, αρχίζει να ελαττώνεται. Στην ίδια χώρα, μια μελέτη η οποία έγινε με ερωτηματολόγιο μεταξύ των γιατρών χωρίς προειδοποίηση τους, δείχνει ότι αυτοί έχουν μια μικρή μόνο γνώση της Μεσογειακής δίαιτας, ιδιαίτερα για τη θεραπεία καρδιαγγειακών νόσων. Το ίδιο είναι αληθινό και για το νοσηλευτικό προσωπικό.

Αντίθετα, μια άλλη μελέτη, η οποία βασίζεται σε ερωτηματολόγια τα οποία εστάλησαν σε γιατρούς δίνει διαφορετικά αποτελέσματα, πιθανώς λόγω της καλύτερης ενημερώσεως των, πριν απαντήσουν σε αυτά. Σ ' αυτή τη δεύτερη μελέτη, η γνώση της Μεσογειακού τύπου δίαιτας, καθώς και των προστατευτικών αποτελεσμάτων στις καρδιαγγειακές κυρίως παθήσεις, εμφανίζεται σαν κτήμα του 85% των γιατρών. Αντίστοιχες μελέτες από την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελβετία, την Γιουγκοσλαβία, όσο και από την ίδια την Κρήτη, δείχνουν ότι το Μεσογειακό πρότυπο δίαιτας, αρχίζει, ουσιαστικά να αλλάζει, με το κόκκινο κρέας, να αποκτά μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ των καταναλουμένων τροφών και την κατανάλωση του ελαιολάδου να πέφτει.

Σε προηγούμενες παραγράφους αναφερθήκαμε στην επίδραση του ελαιολάδου σε διάφορες ασθένειες, οι οποίες αποτελούν την μάστιγα και τις κύριες αιτίες θανάτου στην σημερινή κοινωνία (αρτηριοσκλήρυνση, διαβήτης, καρκίνος). Προσπαθήσαμε να δώσουμε την σημερινή επιστημονική γνώση για την δράση του ελαιολάδου στις παθήσεις αυτές.  Από την πολύ σύντομη αυτή ανασκόπηση, γίνεται φανερό, ότι το ελαιόλαδο αποτελεί ουσιαστικό προληπτικό ή ακόμα και θεραπευτικό παράγοντα σε πολλές από τις παθήσεις αυτές. 

Βέβαια, η κατανάλωση ελαιολάδου υπόκειται στα γευστικά και πολιτιστικά πρότυπα των πληθυσμών στους οποίους προτείνεται.  Έτσι, η γεύση του ελαιολάδου, κτήμα και σημείο αναφοράς των κατοίκων της Μεσογειακής λεκάνης, δεν είναι πάντα συμβατή με τα γευστικά πρότυπα κατοίκων άλλων περιοχών.  Το ίδιο ισχύει και για πολλά άλλα προϊόντα της κλασικής Μεσογειακής δίαιτας, τα οποία, εκτός από την θρεπτική τους αξία, πρέπει να θεωρηθούν, ότι αποτελούν και πολιτιστικά πρότυπα των κατοίκων της περιοχής αυτής.  Επομένως, εναπόκειται σε μας να 'εκπαιδεύσουμε' άλλες πολιτιστικές ομάδες στην χρήση του ελαιολάδου, προτείνοντας γευστικά παρασκευάσματα, συμβατά με την κουλτούρα και τις γευστικές συνήθειές τους.

 Ήδη, μια τέτοια παρέμβαση η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη την τελευταία δεκαετία από τον Καθηγητή Serge Renaud στη Γαλλία, έχει δώσει εξαιρετικά αποτελέσματα, αναφορικά με την επίπτωση καρδιοπαθειών σε πληθυσμούς της Βόρειας Γαλλίας.  Το ελαιόλαδο θα πρέπει να προταθεί και να θεωρηθεί όχι ως φάρμακο, αλλά ως αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής διατροφής των κατοίκων των περιοχών στις οποίες εισάγεται και προτείνεται.

Εκτός όμως από αυτό, ιδιαίτερα για το ελαιόλαδο, ένα ουσιαστικό σημείο το οποίο θα πρέπει να προσεχθεί είναι και η ποιότητά του.  Τόσο ο τρόπος εκθλίψεως του ελαιοκάρπου, όσο και η περιεκτικότητά του σε τυχόν βλαβερά συστατικά (εντομοκτόνα, ιδίως αυτά τα οποία είναι λιποδιαλυτά και βρίσκονται στον καρπό), έχουν ήδη αποτελέσει και πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω μελέτης και βελτιώσεως.   Τόσο το ελαιόλαδο όσο και άλλα φυτικά έλαια, για τα οποία η χρήση εντομοκτόνων είναι 'απαραίτητη', έχουν αποτελέσει αντικείμενο πολλών μελετών εκ μέρους Διεθνών Οργανώσεων.  Αυτές, (και αυτό αποτελεί ένα γεγονός θαυμασμού!) επιτρέπουν συγκεντρώσεις εντομοκτόνων στα διάφορα έλαια, 5-15 φορές περισσότερες από ό,τι στο φυτό.

 Η ύπαρξη των εντομοκτόνων αυτών, καθώς και διαφόρων άλλων βλαβερών ουσιών, μειώνει την ποιότητα, όσο και την πιθανή θεραπευτική χρήση του ελαιολάδου ως συστατικού της τροφής. 

 Παράλληλα, η έκθλιψη και απομόνωση του ελαιολάδου με βραστό νερό ελαττώνει τη συγκέντρωση διαφόρων ιχνοστοιχείων και δυνητικά χρησίμων ουσιών, όπως είναι οι πολυφαινόλες και άλλα αντιοξειδωτικά.  Ως εκ τούτου αρχίζει να διαφαίνεται η δυνατότης και η προτεραιότης της χρήσεως εναλλακτικών μεθόδων (βιολογική γεωργία, άλλοι τρόποι εκθλίψεως ελαιολάδου) για την λήψη προϊόντος καλυτέρας ποιότητος τόσο από πλευράς ιατρικής όσο και από πλευράς γευστικής.  Τέλος, το τοξικό σύνδρομο από χορήγηση νοθευμένου ελαιολάδου στην Ισπανία, σύνδρομο στο οποίο προσεβλήθησαν περί τα 20.000 άτομα, εκ των οποίων 250-300 πέθαναν, θα πρέπει να μας ευαισθητοποιήσει περισσότερο, αναφορικά με την ανάγκη αυστηρών ελέγχων για την διατήρηση αυτού του σπουδαίου, μοναδικού ίσως, προϊόντος της Ελληνικής γης.

Επιστροφή